Onderwijsraad over welzijn: zingeving en gemeenschap

De Onderwijsraad bracht vorige week een rapport uit over Welzijn en onderwijs. Het rapport verdient aandacht vanwege het onderwerp en de verrassende insteek die de Onderwijsraad aanreikt om het welbevinden van leerlingen te verbeteren. Maar bovendien ook omdat de Onderwijsraad betoogt: aandacht voor godsdienstonderwijs en voor een gemeenschapscultuur op school zijn onder andere belangrijk voor het welbevinden van leerlingen. 

Zoals de Onderwijsraad ook laat zien, zijn de signalen over het welbevinden onder jongeren de laatste jaren alarmerend evenals het toenemend beroep op de jeugdzorg. De Onderwijsraad pleit voor een min of meer radicaal andere benadering dan de laatste decennia veelal dominant was. Volgens de raad wordt welzijn steeds vooral benaderd als een individuele kwestie, en worden problemen hierbij telkens individueel-diagnostisch benaderd. Als een zorgvraag dus. 

De Onderwijsraad pleit voor een visie op welbevinden die aansluit bij de taak van een school: onderwijs geven. Waarbij het leren over de wereld om je heen, en het samen dingen doen en opdoen van succeservaringen, positieve factoren zijn om kinderen mee te helpen.

Datzelfde geldt wanneer school aandacht besteedt aan levensbeschouwing, om de kinderen te helpen om zin en betekenis te geven aan hun leven:

“Aandacht voor betekenis en zingeving kan leerlingen en studenten helpen een eigen positie en weg in het leven te vinden. Dit blijkt belangrijk voor hun welbevinden. … Aandacht voor zingeving kan verweven zijn in het curriculum, bijvoorbeeld in schoolvakken als godsdienst-levensbeschouwing, kunst en literatuur, maar kan ook buiten de lessen vorm krijgen.” (p. 5)

Dat is bij uitstek wat de VBSO-scholen zien als hun kernopdracht – maar dan vanuit Gods Woord. 

Bovendien, zo geeft de Onderwijsraad aan, is van belang dat scholen tegenwicht bieden tegen de cultuur van ‘je moet zelf iets van je leven maken’. Tegen die individualistische cultuur moeten scholen de leerlingen beschermen. Belangrijk daarbij is om een gemeenschap te vormen, met leraren en leerlingen, en zoveel mogelijk ook met ouders. Maar ook roept de Onderwijsraad op om op school niet téveel gewicht te geven aan leerprestaties, in de vorm van cijfers en meetbare resultaten, maar ook oog te hebben voor ieders unieke gaven.

“School kan een veilige plek en gemeenschap zijn, om te ‘zijn’ en samen te zijn. School kan gelegenheid bieden voor verbinding en concentratie en kan een plek zijn om (samen) aan de slag te gaan. Een school die zo’n plek is, kan een belangrijke bijdrage leveren aan de kracht en weerbaarheid van jongeren.” (p. 5)

Het advies van de Onderwijsraad sluit daarmee aan bij een visie op de school die ook door VBSO-scholen wordt gedeeld. Goed om vanuit deze lens ook te kijken naar het welzijn van de kinderen en het beleid hiervoor.