Scholenbubbels zijn zo gek nog niet #verkiezingsblog

15 maart 2021
Zijn de kinderen op Nederlandse scholen teveel gegroepeerd, in hokjes en bubbels? De links georiënteerde partijen zien dat zo en willen daar iets aan doen. Andere - met name de christelijke - partijen leggen de nadruk op de richtingsvrijheid, waardoor scholen (al dan niet religieus) een eigen identiteit kunnen vormgeven, in navolging van ouders. In deze verkiezingsblog is mijn oproep aan alle partijen: koester de scholen met een sterke identiteit. Dat bevordert de samenhang in de samenleving.

Bekijk ook #onderwijsdilemma 1: Een sterker onderwijsstelsel door verschil of door gelijkheid?

Sociale cohesie in ons land is nodig. Het gezamenlijk besef dat we allemaal op elkaar moeten kunnen rekenen, als het erop aan komt. Respect voor elkaar als medemensen en medeburgers moeten we dus koesteren en de kinderen bijbrengen, hoezeer opvattingen  of levensvisies ook kunnen schuren. Daarover geen discussie.

Staan refoscholen sociale cohesie in de weg?

Discussie is er wél over de vraag: hoe versterken we die sociale cohesie? Zijn bijvoorbeeld de reformatorische scholen teveel bubbelscholen die hieraan in de weg staan? Moeten scholen bij voorkeur de maatschappij weerspiegelen met een pluriforme identiteit? Partijen die zoiets voorstaan vergeten dat sociale cohesie in de maatschappij van onderop en binnenuit moet komen. Een land van los zand hangt niet samen, en we kunnen als Nederlanders ook niet één grote familie zijn. Die sociale cohesie heeft dus hechte gemeenschappen nodig, die zich vervolgens door elkaar heen bewegen.

Onder meer reformatorische gemeenschappen hechten sterk aan eigen scholen, omdat de identiteit het hele onderwijs doortrekt. Onderwijs heeft immers altijd een levensbeschouwelijk uitgangspunt, je visie op ‘het goede leven’ bepaalt allerlei keuzes in het lesaanbod. Voor sommige reformatorische scholen is daarvoor ook van belang dat ouders de grondslag willen onderschrijven. Hiermee wordt gewaarborgd dat het onderwijs bij de opvoeding kan aansluiten, en ook dat ouders inspraak en betrokkenheid kunnen hebben zonder dat hierdoor de identiteit vervaagt. Blijven die kinderen dan in een bubbel? Nee, want zij komen op veel meer plekken dan thuis, op school en in de kerk.

Pluriforme scholen het beste voor burgerschapsvorming?

Scholen die enigszins functioneren als ‘waardengemeenschap’ zijn nogal eens effectiever in het afleveren van respectvolle en betrokken burgers, dan pluriforme scholen. Dit blijkt uit onderzoeken en is ook aannemelijk. Kinderen zijn gebaat bij een eenduidig waardenfundament onder onderwijs en opvoeding. Het respect voor andere groepen wordt niet automatisch bevorderd door het feit dat een school divers is. Belangrijk is vooral dat de burgerschapsvorming aansluit bij de levensovertuiging, als een samenhangend geheel. Zodat de kinderen leren om vanuit bijvoorbeeld christelijke naastenliefde overal de eenzame buren op te zoeken. Wat voor geloofskeuzes kinderen later ook maken, voor hun persoonsvorming en burgerschapsvorming is onderwijs vanuit een samenhangend waardenkader zeer bevorderlijk.

Wie bepaalt de onderwijsinhoud?

Maar moeten we dan niet vrezen voor scholen met onacceptabele ideeën? We moeten ons niet door angst laten regeren. In onze rechtsstaat moeten we immers wegblijven bij een politiek die bepaalt welke morele opvattingen de burgers precies aangeleerd moeten krijgen. Waar het gaat om artikel 1 en 23 van de Grondwet: deze mogen dus niet tegen elkaar uit worden gespeeld. Wel is goed om duidelijk te zijn waar de grens ligt: bij het in gevaar brengen van de veiligheid en het respect voor elkaar als mensen. En natuurlijk komen op elke school de verschillende opvattingen aan bod.

Niet als verlengstuk van de politiek, maar als onderdeel van de civil society, hebben scholen een eigen verantwoordelijkheid om waarden en normen over te dragen. Waarden die de kinderen ook tot goede burgers vormen. Religie speelt (voor de ouders die dat willen) zeker in deze postseculiere tijd een belangrijk stimulerende rol.

Dit is het vijfde deel van een serie blogs in verband met de Tweede Kamerverkiezingen. In de volgende aflevering: Hoe er ruimte blijft voor christelijk onderwijs

Lees ook onze kernboodschap die we over dit thema laten horen.

Mr. drs. J. (Jaco) van den Brink
Onderwijsadvocaat
Stel een vraag
Overzicht nieuws

Gerelateerd

18 juni 2021

Kwaliteitscertificering Stichting Ds. G.H. Kerstencentrum verlengd

Na onderzoek door certificeringsinstelling CIIO heeft de Stichting Ds. G.H. Kerstencentrum opnieuw verlenging van het ISO 9001-2015 certificaat verkregen voor de periode van drie jaar.

Lees verder
18 juni 2021

Slob: Veiligheid leerling uiteindelijk bepalend

Als de identiteit en voorschriften van de school botsen met de identiteit en de gelijkwaardigheid van leerlingen, ‘dienen we onverkort voor de leerlingen te gaan staan.’ De veiligheid van leerlingen – ook van transgender leerlingen – ‘moet uiteindelijk bepalend zijn.’

Lees verder