COVID-19 en onderwijs – belangrijke vragen

3 april 2020
Het corona-virus treft ook Nederland hard. De gevolgen zijn in het dagelijks leven te merken. Verschillende maatregelen zijn door de regering opgelegd, ook met betrekking tot het onderwijs. De meest ingrijpende maatregel in ‘onderwijsland’ is het sluiten van de scholen, in ieder geval tot 28 april 2020, Deo volente. De huidige situatie roept de nodige vragen op.

Zie hieronder een overzicht van de meest te verwachten vragen en de antwoorden daarop.

Scholen zijn dicht tot – in elk geval – 28 april. Wat wordt verwacht qua onderwijsinspanningen en onderwijstijd?

De onderwijstijd van leerlingen wordt berekend over een periode van 8 jaar. Als blijkt dat groep 8-leerlingen dit jaar in de knel komen met de onderwijstijd, wat hoogstwaarschijnlijk te wijten is aan het corona-virus, dan is er sprake van overmacht. Daar zal dus coulant mee omgegaan worden.

Ondertussen zijn de scholen aan zet om het onderwijs op een andere manier vorm te geven. Het is aan de beoordeling van de school of huiswerk of andere thuiswerkopdrachten meegegeven worden aan de leerlingen. Scholen zijn niet verplicht online lessen aan te bieden. Dat is ook niet in alle gevallen het meest geschikte alternatief.

Wordt de lesstof digitaal aangeboden of wordt online lesgegeven, dan moet de school ervoor zorgen dat alle kinderen hier toegang toe hebben.

Lukt het scholen om wat voor reden dan niet om onderwijs op afstand te organiseren, dan kunnen de scholen aankloppen bij de gemeente, die daarin met de scholen meedenkt.

Ouders kunnen met het onderwijs op afstand meedenken met de school door hun kind structuur te bieden op een lesdag en erop toe te zien dat het onderwijs dat aangeboden wordt, daadwerkelijke gevolgd wordt.

Welke kinderen moeten wel opgevangen worden op school?

Sommige ouders hebben een “cruciaal beroep”. Het is de bedoeling dat deze ouders kunnen blijven werken. Als beide ouders een cruciaal beroep uitoefenen, betekent dit dat opvang voor de kinderen geregeld moet worden. Als het de ouders niet lukt dit zelf te doen, kan een beroep op de school gedaan worden. Die moet vervolgens (een deel van de dag) voor opvang op school zorgen.

De lijst met cruciale beroepen is te raadplegen via: https://www.rijksoverheid.nl/onderwerpen/coronavirus-covid-19/veelgestelde-vragen-per-onderwerp/kinderopvang/cruciale-beroepen

Hoe wordt gezorgd voor kwetsbare kinderen?

Op dit moment wordt extra gekeken naar de groep van kwetsbare kinderen. Het gaat dan om kinderen die thuis niet de beschikking hebben over een goede internetverbinding of geen laptop, tablet of computer hebben. Ook kinderen die thuis, om wat voor reden dan ook, niet goed begeleid worden of kinderen die geen veilige thuissituatie hebben, behoren tot deze groep kwetsbare kinderen. Op dit moment verrichten gemeenten, scholen en Rijksoverheid nog onderzoek naar de beste manier om voor deze kinderen te zorgen.

Gemeenten zullen initiëren dat nagegaan wordt welke kinderen extra hulp nodig hebben, zo is afgesproken. Gemeenten zullen daarin nauw samenwerken met scholen. De beoordeling of kinderen kwetsbaar zijn, zal voornamelijk bij de leerkracht komen te liggen. Die heeft waarschijnlijk het beste zicht op de thuissituatie van het kind. Onderwijs of ondersteuning hoeft niet per se op school plaats te vinden. Dit kan bijvoorbeeld ook in de plaatselijke bibliotheek.

De eindtoets in groep 8 is vervallen. Wat vraagt dit van het schooladvies?

Een ander merkbaar gevolg van de corona-crisis is het wegvallen van de eindtoets in groep 8. Het afgegeven schooladvies is altijd leidend, maar kan soms door de eindtoets naar ‘boven’ bijgesteld worden. Nu valt de eindtoets weg en daarmee is het schooladvies het enige ijkpunt geworden.

Het schooladvies maakt deel uit van het onderwijskundig rapport. Dit rapport wordt ook aan de ouders van de leerling verstrekt. Het is voor leerkrachten van groot belang, dit jaar nog meer dan de andere jaren, om inzichtelijk te maken hoe het schooladvies tot stand is gekomen. Wellicht zelfs door daar in sommige gevallen een extra overlegmoment voor in te plannen. Vervolgens is ook de warme overdracht naar het voortgezet onderwijs belangrijker geworden om de nieuwe school, waar nodig, verder in te lichten over leerlingen.

Alleen een centrale eindtoets is een tweede objectief gegeven in het onderwijskundig rapport. Dat betekent dus dat verdere testen en toetsen van kinderen geen objectief gegeven voor onderwijskundige rapporten kan zijn. Mochten ouders om andere testen vragen als vervanging voor de centrale eindtoets, dan is het aan te raden dit af te wijzen, ook als ouders aanbieden zelf hun kind verder te laten testen.

Hoe kan worden omgegaan met de ledenvergadering, met name de verplichte jaarvergadering, voor schoolbesturen die als vereniging georganiseerd zijn?

Samenkomsten zijn verboden, van meer dan 3 personen. Uitzondering geldt voor een samenkomst die nodig is voor de continuering van de dagelijkse gang van zaken van een instelling, maar dat geldt niet voor ledenvergadering van de school, normaal gesproken.

Deze maatregelen dwingen in ieder geval om creatief met de vergaderingen om te gaan. In alle gevallen: probeer wel pro-actief op dit moment de leden te informeren over hoe het bestuur ermee om wil gaan. Raadpleeg steeds ook de statuten; formeel is het alleen toegestaan om buiten vergadering besluiten te nemen, of om digitaal op afstand stemmen uit te brengen, wanneer de statuten erin voorzien.

Heel kort zijn er de volgende opties.

  • Uitstellen totdat vergaderingen weer toegestaan zijn. Formeel is dat in de meeste gevallen in strijd met de statuten omdat die binnen een aantal maanden na het einde van het boekjaar een jaarvergadering voorschrijven; maar de wet wijst ook op de redelijkheid en billijkheid die kan meebrengen dat in uitzonderingssituaties zoals deze corona-crisis van die verplichting kan worden afgeweken.
  • Rondsturen van het secretarieel en financieel jaarverslag, aan alle leden. De ledenvergadering moet namelijk het financieel verslag goedkeuren. Dat moet dus eigenlijk in vergadering, maar het kan een optie zijn om nu toch te vragen om bedenkingen bij de jaarrekening schriftelijk binnen twee weken kenbaar te maken, en vervolgens als bestuur vast te stellen of de leden de jaarrekening goedkeuren. Vraag ook de leden om het aan te geven wanneer zij niet instemmen met deze wijze van besluitvorming over de jaarrekening.
  • Als andere besluitvorming dringend noodzakelijk is, bijvoorbeeld een bestuursverkiezing, kan ook bezien worden of dit gedaan wordt door middel van ‘stemmen per e-mail’. Als het echt noodzakelijk is om een fysieke ledenvergadering te beleggen, is het nog mogelijk om een beroep te doen op de uitzondering te doen voor bijeenkomsten die ‘noodzakelijk zijn voor de continuering van de dagelijkse gang van zaken binnen de instelling’. Het is daarbij aan te raden om overleg te plegen met de burgemeester. Ook kan daarbij worden gestimuleerd om zoveel mogelijk gebruik te maken van stemmen bij volmacht, zodat het aantal deelnemers zoveel mogelijk beperkt wordt.

Hoe om te gaan met de adviesraad bij spoedbeslissingen?

Een adviesraad kan in de meeste gevallen digitaal vergaderen. Uitstel vragen voor adviezen zal in de meeste gevallen dan ook niet nodig zijn.

Als er spoedbeslissingen genomen moeten worden, kan het voorkomen dat de termijnen uit bijvoorbeeld de Wms niet behaald kunnen worden, omdat in een kortere periode gereageerd moet worden op een besluit.

Het ministerie van OCW raadt aan de MR te betrekken in het nemen van de maatregelen. Het kan echter voorkomen dat een bevoegd gezag vanwege spoed de adviesraad niet kan raadplegen zoals het dat zou moeten. In dat geval is er sprake van overmacht, maar is het aan te bevelen om achteraf de MR goed in te lichten over de besluiten die genomen zijn en over het besluitvormingsproces.

Een van de mogelijkheden om de samenwerking tussen MR en bestuur te bevorderen, is het aanstellen van een contactpersoon die betrokken wordt bij de interne discussies over de te nemen maatregelen.

Auteur: Mr. drs. J. van den Brink, BVD Advocaten

drs. R. A. (Rein) van der Garde
Coördinator bestuurlijk-juridisch advies
Stel een vraag
Overzicht nieuws

Gerelateerd

04 juli 2020

Laat de school vind- en werkplaats voor jeugdhulp zijn

„Samenwerking met jeugdhulp, zoveel mogelijk in of dicht bij de school, is noodzakelijk. Daar knelt het nog te veel”, konden we onlangs lezen in het RD (25-6). Wij willen wat oplossingsrichtingen geven.

Lees verder
02 juli 2020

Signaleringswaarde normatief eigen vermogen

Deze week is een rapport gepubliceerd waarin een formule wordt voorgesteld om aan te duiden wanneer de reserves zo groot zijn hiervan verantwoording moet worden gegeven: de signaleringswaarde. Is die verantwoording niet overtuigend, dan beschouwt de Inspectie de reserves als bovenmatig.

Lees verder